یکشنبه ۲۹ تیر ۱۳۹۹ - ۱۱:۴۲

در گفت و گو با مدیرکل دفتر برنامه ریزی نهاد مطرح شد؛

تعیین چارچوب ها، حرکت به سمت برآمدمحوری و تنظیم‌گریِ ستادهای کتابخانه‌ها در تدوین استانداردهای کتابخانه‌های عمومی

سیامک محبوب

سیامک محبوب، مدیرکل دفتر برنامه ریزی نهاد طی گفتگویی به تشریح مراحل تدوین و انتشار کتاب «استاندارد کتابخانه‌های عمومی ایران» پرداخت.

به گزارش پایگاه اطلاع رسانی نهاد کتابخانه های عمومی کشور، به دنبال تدوین کتاب «استاندارد کتابخانه‌های عمومی ایران» که با همکاری متخصصان حوزه علم اطلاعات و دانش شناسی، پس از سه سال به سرانجام رسید، سیامک محبوب، مدیرکل دفتر برنامه‏ ریزی نهاد، در گفتگویی به تشریح مراحل تهیه این مجموعه و ضرورت آن پرداخت.

تدوین استاندارد کتابخانه های عمومی

سیامک محبوب، مدیرکل دفتر برنامه ‏ریزی نهاد در گفتگو با روابط عمومی نهاد کتابخانه های عمومی کشور در خصوص ضرورت تهیه و تدوین «استاندارد کتابخانه های عمومی ایران»، اظهار داشت: کشورهای مختلف بر اساس سبک مدیریت، استانداردهایی مخصوص به خود درباره کتابخانه‌های عمومی دارند. این استانداردها از یک سو،‌ هماهنگ با روندها و رویکردهای جهانی و از سوی دیگر منطبق با توانایی‌های بالقوه، چشم‌اندازها و مسائل هر حوزه جغرافیایی است. به رغم این تجربه طولانی در جهان، در کشور عزیزمان ایران که توجه به کتابخانه عمومی رو به رشد است، استانداردی وجود نداشت که در کلیات، محل توافق کنش‏گران در عرصه کتابخانه های عمومی باشد. بنابراین با تصمیم نهاد مقرر شد استانداردی ملی برای کتابخانه ‏های عمومی ایران تدوین شود و انجمن علمی کتابداری و اطلاع‏‏ رسانی ایران از سوی نهاد برای اجرای این طرح انتخاب شد.

نخستین تجربه جامع انجمن علمی کتابداری و اطلاع رسانی ایران در حوزه استاندارد نویسی

وی در تشریح مراحل تدوین این استاندارد،‌ گفت: کلیات این طرح در قالب پیشنهاده مورد توافق نهاد و انجمن،‌ مرداد ۹۶ در کمیسیون تخصصی مدیریت، اقتصاد و بازرگانی سامانه مدیریت اطلاعات تحقیقاتی وزارت علوم، تحقیقات و فناوری(سمات) پذیرفته شد، مجوز اجرا دریافت کرد و مهر ۱۳۹۶ به قرارداد رسید. پس از عقد قرارداد و اتمام بخش‌های ابتدایی طرح که مرتبط با شناخت وضع موجود بود، لایه‌هایی متشکل از افراد مختلف برای تدوین و کنترل خروجی‌های طرح در نظر گرفته شد.

محبوب تصریح کرد: از آنجا که این طرح نخستین تجربه جدی انجمن در حوزه استاندارد نویسی بود، ابزارهای لازم برای تدوین در انجمن وجود نداشت. بنابراین در اولین اقدام، انجمن دستورالعمل تدوین استاندارد را تهیه و کلیات فرایند استاندارد نویسی را مستند کرد. مقرر شد استانداردها با این فرایند مصوب پیش رود و در پایان کار نیز این دستورالعمل بر اساس تجربه حاصل‌شده بازنگری شود. بر این اساس،‌ هر استاندارد به یک کارگروه سپرده شد. وظیفه اول کارگروه‌ها انجام مطالعات مرتبط با موضوع کارگروه و تکمیل کاربرگه‌هایی موسوم به «شناسنامه گزاره‌های استاندارد» بود. در این شناسنامه‌ها پس از گردآوری متون و شواهد مختلف درباره یک گزاره خاص، اعضای کارگروه به شور ‌نشستند و از میان آن‌ها گزاره‌ای را بر اساس نیازهای بومی از پیش‌ مطالعه ‌شده، نهایی کردند. بعد از نهایی شدن انتخاب گزاره‌ها،‌ متن استاندارد در قالب پیش‌بینی‌شده، در دستورالعمل استاندارد نویسی گنجانده و پیش‌نویس آماده شد.

وی اضافه کرد: پیش‌نویس تهیه‌شده، در تعامل با ناظر قرارداد اصلاح و در نهایت به کمیسیون فنی، که لایه دوم کنترل متن استاندارد بود، ارسال شد. اعضای کمیسیون فنی پس از مطالعه متن‌ها، نظرات اصلاحی خود را به دبیر کارگروه تدوین ارسال کردند و دبیر پس از انجام اصلاحات، متن نهایی را به جلسه کمیسیون فنی عرضه کرد. پس از تأیید کمیسیون فنی، استانداردها در هیأت ‌مدیره انجمن به تصویب نهایی رسید و در اختیار دفتر برنامه‌ریزی قرار گرفت.

تدوین ۸ استاندارد برای انتشار در ویرایش نخست کتاب

محبوب با اشاره به همکاری شصت تن از متخصصان در قالب دبیران، اعضای کمیسیون‏ ها، مشاوران و ناظران برای تدوین این طرح، گفت: برخی استانداردها به دلیل عدم رعایت دستورالعمل استاندارد نویسی، عدم پای‏بندی به مفهوم کتابخانه عمومی و تمایز آن با دیگر انواع کتابخانه‌ها و ضعف‌های فنی دیگر، کنار گذاشته شد و در نهایت ۸ استاندارد برای انتشار نهایی در نخستین ویرایش کتاب برگزیده شد. برخی از این استانداردها در حال اصلاح و ارتقای محتوا هستند و در ویرایش دوم کتاب «استاندارد کتابخانه‌های عمومی ایران» درج خواهند شد.

مدیرکل دفتر برنامه ریزی نهاد با اشاره به چارچوب های حاکم بر تدوین این استانداردها، گفت: بعضی‏ بر این باورند که استانداردها، ابزارهای یک دست‌سازی هستند. سیاستی که برای تدوین این استانداردها برگزیده شد، با این ایده همسو نیست. ایده بدیل این بود که این استانداردها حدود و چارچوب‌ها را مشخص ‌کنند تا جایی که درون این چارچوب‌ها تنوع و تکثر انواع کتابخانه‌ها بر اساس ویژگی های محلی و نیازهای جمعیت ساکن در محدوده خدمت ممکن شود. نکته دیگری که در تدوین این استانداردها در نظر گرفته شد، حرکت به سمت برآمدمحوری است. سومین ویژگی این استاندارد این است که بر نقش تنظیم‌گریِ ستادهای کتابخانه‌ها تاکید دارد و در عوض نقش‌های متنوعی در تصمیم‌گیری و اجرا برای خود کتابخانه عمومی قائل است.

وی در خاتمه تصریح کرد: «استاندارد کتابخانه‌های عمومی ایران» نخستین ویرایش از مجموعه استانداردها است و امید می‌رود با دقتِ نظر و دریافت بازخورد از کتابداران و متخصصان کتابخانه‌های عمومی، اشکالات این ویراست مشخص شده و دیگر بخش‌های مورد نیاز نیز به این متن افزوده شود.

گفتنی است، کتاب «استاندارد کتابخانه‌های عمومی ایران» در ۱۸۹ صفحه از سوی نهاد کتابخانه‌های عمومی کشور و انتشارات کتاب‌نشر در سال ۱۳۹۹منتشر می شود. سعید اسدی، رضا رجب‏علی بگلو، مهدی علی‏پور حافظی، محسن حاجی ‏زین ‏العابدینی، محمد زره ‏ساز، رحمت‏ اله فتاحی دبیران استانداردهای این مجموعه بودند که با انجمن کتابداری ایران  در تدوین آن همکاری کردند.

ارسال نظر

    • نظرات حاوی توهین و هرگونه نسبت ناروا به اشخاص حقیقی و حقوقی منتشر نمی‌شود.
    • نظراتی که غیر از زبان فارسی یا غیر مرتبط با خبر باشد منتشر نمی‌شود.
شما در حال ارسال پاسخ به نظر « » می‌باشید.
2 + 2 =