یکشنبه ۶ تیر ۱۴۰۰ - ۰۹:۱۷

در «نشست سیره رضوی در کتب کودک و نوجوان» مطرح شد؛

ضرورت درانداختن طرحی نو در ادبیات دینی کودک و نوجوان/ ظرفیت عظیم ادبیات دینی در ایجاد قهرمانان ماندگار

نشست بررسی کتاب کودک و نوجوان رضوی

نشست «سیره رضوی در کتب کودک و نوجوان، دستاوردها و فرصت ها» به همت کتابخانه مرکزی پارک شهر و با مشارکت کتابخانه ­های مرکزی استان­ های خوزستان و خراسان رضوی به صورت ویدئو کنفرانس برگزار شد.

به گزارش روابط عمومی اداره کل کتابخانه های عمومی استان تهران، نشست «سیره رضوی در کتب کودک و نوجوان، دستاوردها و فرصت ها» با حضور محمدرضا سنگری، پژوهشگر و نویسنده؛ حسین فتاحی، نویسنده و محقق؛ سید علی کاشفی خوانساری، نویسنده حوزه ادبیات کودک و نوجوان؛ سارا عرفانی، نویسنده و مدرس دانشگاه به همت کتابخانه مرکزی پارک شهر و با مشارکت کتابخانه ­های مرکزی استان‌های خوزستان و خراسان رضوی در کتابخانه مرکزی پارک شهر به صورت ویدئوکنفرانس برگزار شد.   

شناخت اجزای زمان برای پرداخت داستان بسیار کمک کننده است

محمدرضا سنگری در این نشست گفت: ادبیات داستانی دینی ما، تاریخ است و کسی که می خواهد به این حوزه بپردازد باید تاریخ را خوب بشناسد؛ چراکه تاریخ زمان مند است و باید زمان و اجزای زمان را بشناسیم؛ چون شناخت اجزای زمان برای پرداخت داستان بسیار کمک کننده است. نکته بعدی این است که حادثه در مکان اتفاق می افتد و به عبارت دیگر، تاریخ، مکان مند است و نویسنده باید بداند که مکان چه ویژگی ها و خصوصیاتی دارد و سومین نکته، «شناخت عناصر» است که در حادثه حضور دارند - چه عناصر مستقیم و چه عناصر غیرمستقیم.

این نویسنده اظهار داشت: بیشتر کتاب های دینی برای کودک و نوجوان نه زمان بندی خوبی دارد نه مکان مند است و نه به عناصر حادثه توجه می شود.

نویسنده کتاب «آینه در کربلا» یاد آور شد: عنصر دیگری که در داستان های تاریخی ضروری است توجه به فضای تاریخی یا «اتمسفر» است و هنر یک نویسنده بزرگ این است که این فضا را به خوبی ترسیم کند. البته منظور من از فضا یا اتمسفر، فضای فیزیکی و جغرافیایی نیست بلکه منظور وضعیت ترس، اندوه، شادی و حالاتی است که این فضا را خلق می کند. مورد دیگر «فرایند حادثه ها» است که حادثه از کجا شروع می شود و دلایل آن چیست.

وی عنصر بعدی داستان نویسی را «راوی حادثه» ذکر کرد و گفت: اینکه راوی از کدام زاویه قصه را تعریف می کند مهم است. عنصر بعدی، «نوع پرداخت» است که حادثه چگونه پرداخت می شود.

سنگری با بیان اینکه در حوزه داستان با یک عنصر کاملا متفاوت از تاریخ سروکار داریم، اضافه کرد: با وجودی که تاریخ واقعیت است اما داستان هرگز تاریخ نیست هرچند که از تاریخ می گوید. این درحالی است که عنصر «تخیل»، «تجربه»، «مشاهده» و «مطالعه» برای داستان نویسی مهم است.

تبدیل یک روایت چند خطی از زندگی ائمه به یک داستان بلند کار مهمی است

حسین فتاحی، نویسنده و محقق نیز در این نشست با بیان اهمیت سیره رضوی مهم است و نگارش کتاب هایی با این مضمون، گفت: در مباحث دینی، انسان خلیفه خدا است و خداوند فرمانروای صفات نیکو است که هزاران صفت در دعای جوشن کبیر ذکر شده است که این صفات کمتر در انسان های معمولی وجود دارد. این درحالی است که پیامبران، انسان های کاملی هستند که همه صفات خوب را دارند. اگر این صفات منحصر به ائمه و پیامبران است پس لازم است ما زندگی آنان را از ابعاد دیگر جستجو کنیم؛ لذا مجبوریم به تاریخ پناه ببریم اما دسترسی تاریخ برای عموم مردم سخت است ضمن اینکه  فهم آن هم خیلی آسان نیست. این در حالی است که خیلی از کتاب هایی که مرجع استناد به تاریخ هستند به زبان عربی آن هم با نثر بسیار سخت نوشته شده اند.

وی اظهار داشت: معمولا دسترسی مردم به زندگی اهل بیت(ع) خیلی زیاد نبوده است و سیره این بزرگواران بیشتر به صورت شفاهی از طریق علما و در مراسم مذهبی به مردم انتقال داده شده و کمتر افرادی بودند که به صورت مستقیم به تاریخ مراجعه کرده باشند.

نویسنده کتاب «مدرسه انقلاب» با اشاره به روایت های تاریخی تصریح کرد: اکثر روایت های تاریخ در مورد ائمه، بیشتر از چند خط نیست و در واقع این نویسندگان هستند که این چند خط را با بهره گیری از عناصر داستانی به داستان تبدیل می کنند و البته تنها از ۲۰ درصد عناصر داستانی در این روایت ها استفاده می کنند؛ چراکه ما در داستان های مذهبی به دلیل حساسیت های مذهبی مردم خیلی قدرت تخیل پردازی نداریم؛ لذا اگر خیلی خوشبینانه برخورد کنیم تنها توانسته ایم این روایت های چند خطی را فقط با ۲۰ درصد عناصر داستانی خلق کنیم.

فتاحی گفت: هنگامی که این روایت ها با عناصر داستانی نوشته می شوند قابل فهم تر خواهند بود و این اتفاق  خوبی است؛ مثلا در مورد حضرت معصومه(س) خیلی مطالب تاریخی در اختیار نداریم اما آن نویسنده ای که کتاب چند صد صفحه ای در مورد این معصوم می نویسد حتما کار مهمی انجام داه است. این که یک روایت چند خطی به یک کتاب داستانی تبدیل می شود کار مهمی است و ناشرین هم که در این حوزه در کنار نویسندگان قرار می گیرند و سرمایه گذاری می کنند و همچنین تصویرگران از جمله آدم های فرهنگی هستند که در این کتاب ها بسیار تاثیرگذار هستند.

آثار کودک و نوجوان در حوزه دینی انبوهی از کارهای مشابه است

سید علی کاشفی خوانساری، نویسنده و پژوهشگر اظهار داشت: وقتی از «ادبیات دینی کودک و نوجوان» سخن می گوییم در واقع  با سه موضوع  روبه رو هستیم. اول «ادبیات»، دوم «دین» و سوم «کودک و نوجوان»؛ باید دید که در این سه موضوع اولویت با کدام است. البته این اولویت به نگاه نویسنده برمی گردد که از کدام زاویه کتاب و قصه را آغاز می کند. اما یک نگاه دیگر این است که ببینیم کودک و نوجوان چه نیازی دارند. در ادبیات دینی کودک و نوجوان، اولویت کودک و نوجوان است؛ چراکه ما بیش از اینکه با دین روبه رو باشیم با یک سنت و یک رویه نگارش داستان های دینی روبه رو هستیم.

نویسنده کتاب «مهمان کوچک» اظهار داشت: ما باید آموزه دینی را بدون اینکه به حاشیه های آن بپردازیم در قالب یک داستان حتی یک داستان موش و گربه به بچه ها بیاموزیم. لذا ما آنچه در آثار کودک و نوجوان در حوزه دینی می بینیم انبوهی از کارهای مشابه است که معمولا آثار برجسته ای هم نیستند.

وی با بیان اینکه همه آموزه های دینی برای انتقال نباید در قالب داستان روایت شود، ادامه داد: جای کتاب های غیرداستانی در آثار کودک و نوجوان در حوزه دینی خالی است.

زمان آن رسیده که طرحی نو در اندازیم

سارا عرفانی، نویسنده و مدرس دانشگاه نیز در این نشست با بیان اینکه به عنوان نویسنده باید به دنبال راه های جدیدی برای بیان قصه های اهل بیت(ع) برای کودکان باشیم و زمان آن رسیده که طرحی نو در اندازیم، گفت: میزان ماندگاری کتاب های کودک و نوجوان در مورد معصومین(ع) بر روی ذهن بچه ها باید مورد توجه نویسندگان این حوزه باشد. این در حالی است که نباید از تاثیرگذاری شخصیت های کارتونی هالیوودی بر روی ذهن بچه های ایرانی غافل بود.

وی ادامه داد: معتقدم باید اتاق فکری با کمک جمعی از روان شناسان و پژوهشگران در کنار نویسندگان حوزه کودک و نوجوان تشکیل شود تا این نویسندگان از طریق مشورت با این کارشناسان و با نگاه تازه تری به خلق داستان های دینی بپردازند به امیدی که این آثار بتوانند جای داستان های هالیوودی را در ذهن بچه ها بگیرند.

به گفته نویسنده کتاب «پنج شنبه فیروزه ای» شخصیت هایی همچون حضرت ابوالفضل (ع) و دیگر شخصیت های دینی، قابلیت تبدیل شدن به قهرمانان دینی ماندگار در ذهن بچه ها را دارند.


باید آستان های مقدس معصومین (س) متولی تولید آثار دینی در قالب کتاب باشند

سارا عرفانی با بیان اینکه باید قدم های موثرتری برای معرفی ائمه و معصومین (ع) در قالب کتاب های داستانی برداشته شود، اظهار داشت: پیشنهاد می کنم نهادهایی که متولی برگزاری جشنواره هایی همچون رضوی هستند در فکر تربیت نویسندگان جوان و خلاق در حوزه دین هم باشند و از این پس آستان قدس رضوی و یا آستان حضرت معصومه(س) متولی تولید آثار معصومین در قالب کتاب هم باشند.

وی در پایان اذعان داشت: چه خوب است بزرگوارانی که در آستان مقدس ائمه در ایران فعال هستند در راستای نگارش کتاب های دینی، به نویسندگان کمک کنند و کتاب های دینی را که خودشان قبول دارند در اختیار نویسندگان قرار دهند و پس از چاپ کتاب نیز از آنان حمایت کنند تا ما شاهد یک کار عملیاتی برای نگارش کتاب در عرصه دینی باشیم.

ارسال نظر

    • نظرات حاوی توهین و هرگونه نسبت ناروا به اشخاص حقیقی و حقوقی منتشر نمی‌شود.
    • نظراتی که غیر از زبان فارسی یا غیر مرتبط با خبر باشد منتشر نمی‌شود.
شما در حال ارسال پاسخ به نظر « » می‌باشید.
5 + 3 =