به گزارش روابط عمومی اداره کل کتابخانههای عمومی استان مرکزی، نشست نقد و رونمایی کتاب «دو سال در دارالفنون» نوشته محتشم مومنی با حضور نویسنده اثر، جمعی از نویسندگان و دوستداران کتابخوانی در کتابخانه عمومی حجت الاسلام میرجعفری شهر اراک برگزار شد.
در این نشست، ایرج احمدی هزاوه، نویسنده و پژوهشگر، با اشاره به جذابیت عنوان کتاب، «دارالفنون» را یادآور نخستین مدرسه نوین ایران دانست و گفت: دارالفنون نهادی بود که به همت امیرکبیر بنیان گذاشته شد و در روزگاری که ساختار آموزشی کشور بر مکتبخانهها استوار بود، ایجاد چنین مرکزی حدود ۱۸۰ سال پیش اقدامی پیشرو و تأملبرانگیز به شمار میآید.
وی با تأکید بر تنوع رشتههای آموزشی در دارالفنون افزود: در این مدرسه طیفی گسترده از علوم، از آموزشهای نظامی تا کشاورزی تدریس میشد. امیرکبیر با درک تحولات جهان جدید، به ضرورت آموزش کشاورزی نوین توجه داشت و حتی از قاآنی شیرازی خواست اثری را از زبان فرانسه ترجمه کند؛ موضوعی که نشاندهنده نگاه جامع این نهاد به علوم جدید است.
احمدی همچنین به آموزش رشتههایی همچون فیزیک، شیمی، کالبدشکافی، توپخانه، سوارهنظام، موسیقی و عکاسی اشاره کرد و دارالفنون را سرآغاز آموزش نظاممند موسیقی در ایران دانست.
وی با اشاره به سیاستهای آموزشی امیرکبیر خاطرنشان کرد: او از بهکارگیری معلمان روس و انگلیسی خودداری کرد و بیشتر استادان از اتریش و دیگر کشورهای اروپایی مانند ایتالیا، آلمان و فرانسه دعوت شدند؛ تصمیمی که افزون بر جنبه آموزشی، حاوی ملاحظات سیاسی نیز بود.
به گفته این پژوهشگر، دارالفنون در نخستین دوره فعالیت خود حدود ۱۵۰ دانشآموز پذیرفت و بعدها چهرههایی چون محمدعلی فروغی، حسن پیرنیا و شهریار از دل این مدرسه برخاستند.
احمدی در ادامه، کتاب «دو سال در دارالفنون» را اثری خاطرهمحور با نثری ساده و صمیمی توصیف کرد و ارزش آن را در ثبت تجربههای زیسته و ارائه تصویری زنده از یک دوره تاریخی دانست.
در بخش دوم نشست، محمد آکریم علمدار، پژوهشگر ادبی، با تبیین تفاوتهای بنیادین میان داستان و خاطرهنویسی گفت: داستان دارای ساختار مشخصی چون قهرمان، مسئله و کشمکش است؛ اما خاطرهنویسی الزاماً از چنین الگویی پیروی نمیکند و بر پایه بازگویی تجربههای زیسته شکل میگیرد.
وی خاطره را گونهای از تاریخ شفاهی دانست که در بستر جغرافیا و اقلیم معنا مییابد و افزود: در خاطرهنویسی، مکان و فضا نقش محوری دارند. توصیف جزئیات زندگی روزمره، نشانههای شهری و عناصر اقلیمی، مخاطب را به زمان و مکان گذشته میبرد و تجربهای ملموس ایجاد میکند.
علمدار با اشاره به اهمیت ثبت نام اشخاص، مکانها و رویدادها در خاطرات اظهار کرد: خاطرهنویس افزون بر روایت زندگی فردی، بخشی از حافظه جمعی را منتقل میکند؛ هرچند گاه ملاحظاتی در انتشار نامها وجود دارد.
وی همچنین بر ضرورت شخصیتپردازی و فضاسازی در خاطرهنویسی برای ایجاد همدلی مخاطب تأکید کرد و گفت: هرچند خاطره داستان نیست، اما برای تأثیرگذاری نیازمند عناصر روایی است.
در ادامه نشست، محتشم مومنی، نویسنده کتاب با تمایز میان تاریخنگاری رسمی و غیررسمی، خاطرهنویسی را روایتی مستند و بیواسطه از واقعیتهای اجتماعی دانست.
وی گفت: در تاریخنگاری رسمی، به دلیل ملاحظات سازمانی یا سیاسی، ممکن است همه واقعیتها بازتاب نیابد؛ اما در خاطرهنویسی، نویسنده تعهد اداری ندارد و میتواند صریحتر و دقیقتر بنویسد.
مومنی با اشاره به تجربههای شخصی خود تأکید کرد: هر کتابی ـ فارغ از قلههای ادبیات کلاسیک مانند دیوان حافظ، گلستان سعدی و شاهنامه ـ دستکم باید دو بار خوانده شود؛ زیرا در خوانش دوم، لایههای عمیقتر و ظرایف معنایی آشکار میشود.
وی در پایان خاطرنشان کرد: خاطرهنویسی در ذات خود نوعی تاریخنگاری بیواسطه است که میتواند تصویری شفافتر از واقعیتهای اجتماعی ارائه دهد.
ارسال نظر