به گزارش اداره‌کل روابط عمومی و امور بین‌الملل نهاد کتابخانه‌های عمومی کشور، الهام چیذری‌فرد؛ سرپرست دفتر برنامه‌ریزی نهاد، به مناسبت روز جهانی استاندارد، در قالب یادداشتی، به رویکرد نهاد کتابخانه‌های عمومی کشور در زمینه استانداردسازی زیرساخت‌ها و خدمات و همچنین ضرورت‌های آن پرداخت.
«رویکرد نوین نهاد کتابخانه‌های عمومی کشور، توسعه معیارهای کیفی در بزرگترین شبکه فرهنگی کشور، با سازوکاری علمی و ساختارمند است. تضمین دسترسی برابر، پیش‌بینی‌پذیر و کیفی به منابع اطلاعاتی در هزاران نقطه خدمت، نیازمند زبانی مشترک است؛ بر همین اساس، نهاد کتابخانه‌های عمومی کشور، در سال‌های اخیر توسعه استانداردهای تخصصی این حوزه را از اقدامی پراکنده، به مسیری منسجم تبدیل کرده است. ناوگان سیار، نمونه‌ای عینی از ضرورت انضباط فنی است. توسعه ناوگان کتابخانه‌های سیار با تنوع شاسی، تجهیزات و الگوهای کاربری‌سازی بدون ضوابط فنی یکپارچه، می‌توانست ایمنی، دوام و کارایی خدمات را با چالش روبه‌رو کند؛ چالشی که با تدوین استاندارد جامع ایمنی، دسترس‌پذیری و بهره‌برداری مهار شده است.
عملکرد نهاد در حوزه استانداردسازی را در سه مسیر می‌توان دید.
مسیر اول، بومی‌سازی استانداردهای بین‌المللی است. استاندارد شاخص‌های عملکرد کتابخانه (ایزو ۱۱۶۲۰) ترجمه شده و ابزار سنجش و مقایسه عملکرد کتابخانه‌ها به زبان فارسی در اختیار مدیران و کارشناسان قرار گرفته است.
مسیر دوم، تدوین مرجع ملی است. در این راستا، دومین جلسه ممیزی «استاندارد کتابخانه‌های عمومی ایران» با همکاری سازمان ملی استاندارد برگزار شد که هدف این جلسات، رسیدن به چارچوبی ملی برای خدمات کتابخانه‌های عمومی کشور است.
مسیر سوم نیزاستانداردهای تخصصی برای خدمات خاص است که در این زمینه «استاندارد کتابخانه‌های سیار: الزامات و رهنمودها» نهایی شده و آماده چاپ است.
نمونه کتابخانه سیار نشان می‌دهد که چرا نهاد به سمت استانداردسازی رفته است. سابقه این خدمت به سال ۱۳۸۱ برمی‌گردد و این ناوگان امروز شامل ۸۲ دستگاه خودرو سیار است (۳۰ وانت، ۲۹ کامیونت، ۱۸ مینی‌بوس و ۵ اتوبوس. بیش از ۴۰ کامیونت دیگر هم در دست آماده‌سازی و تجهیز است.) وقتی خدمتی به این شکل رشد کند و در نوع وسیله، تجهیزات و شیوه کاربری‌سازی متنوع شود، نبود معیار مشترک می‌تواند به تفاوت در ایمنی، دوام و کیفیت خدمت منجر شود.
سه اصل در تدوین استانداردها
- حداقل‌های مشترک و کفایت کیفیت نه یکسان‌سازی: استاندارد باید سطح قابل‌قبولی از ایمنی، کیفیت و دسترس‌پذیری را تضمین کند. کفایت کیفیت بدون یکسان‌سازی صوری، به معنی تضمین حداقل‌های ایمنی و دسترسی‌پذیری با حفظ انعطاف در شرایط جغرافیایی، اقلیمی و جمعیتی مناطق مختلف است. لذا در تدوین استانداردها، نظر کتابداران و مدیران، متخصصان علم اطلاعات و دانش‌شناسی، کارشناسان فنی، مجریان و صاحب‌نظران استاندارد، دیده شده است.
- استاندارد به‌عنوان مبنای تصمیم: هدف این است که استانداردها مبنای برنامه‌ریزی، تأمین تجهیزات و ارزیابی میزان انطباق خدمات با الزامات قرار بگیرند. تبدیل ضوابط کیفی به مبنای بودجه‌ریزی، تخصیص منابع و پایش، به وحدت رویه، افزایش دوام تجهیزات، بهبود شرایط کار کارکنان و ارتقای کیفیت خدمات منجر خواهد شد.
- مدل بلوغ کتابخانه: در مرحله بعد، استانداردها می‌توانند به شاخص‌های عملکرد و یک «مدل بلوغ کتابخانه» وصل شوند. با این مدل، هر کتابخانه قادر است سطح فعلی خود را بشناسد و بداند گام بعدی‌اش چیست.
نهاد کتابخانه‌های عمومی کشور، استاندارد را ضامن تحقق رسالت بنیادین خود می‌داند؛ تحقق عدالت فرهنگی و تضمین دسترسی برابر تمامی اقشار جامعه به دانش و فرصت‌های یادگیری.»