دوشنبه ۴ اسفند ۱۴۰۴ - ۰۹:۲۵

مروری بر کتاب «المراقبات»؛

نگاه صحیح توحیدی به عالم و عرفان ناب اسلامی-شیعی

المراقبات

کتاب «المراقبات» نکات بسیار مهم و کم‌نظیری درباره‌ سیر و سلوک و مبانی اعتقادی و نگاه صحیح توحیدی به عالم و عرفان ناب اسلامی-شیعی دارد. در فصل نهم این کتاب، مراقبت‌های ماه مبارک رمضان، همچون مراتب روزه، توسعه رحمت الهی در این ماه و فضیلت شب قدر، بیان شده است.

به گزارش اداره‌کل روابط عمومی و امور بین‌الملل نهاد کتابخانه‌های عمومی کشور، کتاب «المراقبات» تالیف میرزا جواد آقا ملکی تبریزی، در ۳۵۸ صفحه و ۱۲ فصل از سوی انتشارات لاهوت به چاپ رسیده است. فصل نهم کتاب «المراقبات»، در بیان مراقبت‌های ویژه ماه مبارک رمضان، فضایل و فواید گرسنگی، مراتب روزه، اقسام روزه‌داران، خطبه حضرت رسول صلی‌الله‌علیه‌وآله‌وسلّم در ماه رمضان، توسعه رحمت الهی در این ماه، افطار و اقسام آن، اهتمام برای درک شب قدر، فضیلت شب قدر و آمادگی برای این شب، اعمال شب قدر، دعای شب بیست و هفتم، در بیان مراقبت از اعمال شب آخر ماه رمضان و خداحافظی با ماه رمضان است.

«المراقبات» یک کتاب تقریبا بی‌نظیر است؛ کتابی که علاوه بر آنکه بیان کرده است که در هر ماه از سال کدام اعمال عبادی دارای اهمیت بیشتری هستند و هر یک از این اعمال چه آثاری دارند، نکات بسیار مهم و کم‌نظیری درباره‌ سیر و سلوک و مبانی اعتقادی و نگاه صحیح توحیدی به عالم و عرفان ناب اسلامی-شیعی دارد؛ در عین‌حال به بسیاری از شبهات رایج معرفتی پاسخ گفته و مواعظی بسیار تکان‌دهنده‌ای نیز در خود دارد.

در یک کلام، اگر کسی قصد صادقانه‌ای برای گام برداشتن در طریق قرب الهی داشته باشد، این اثر گرانسنگ، یکی از بهترین راهنمایان و رفقای راه در این مسیر است، چنانچه علامه طباطبایی در تقریظ این کتاب چنین نگاشته‌اند: «... این کتاب دریایی است پر از مروارید که در پیمانه نگنجد... در این کتاب لطائف و تیز بینی‌هایی است که همیشه اهل ولایت الهی از آن مراقبت می‌کردند.»
و یا مرحوم امام خمینی(رحمه‌الله علیه) در فرازی از توصیه‌های خود به یکی از عزیزانشان که طالبان سلوک الی الله بود می‌فرمایند: «ای عزیز... از علمای معاصر کتب شیخ جلیل‌القدر، عارف بالله حاج میرزا جواد تبریزی قدس سره را مطالعه نما، شاید إن‌شاءالله ازین تابّی و تعسّف [بی‌راهه رفتن] خارج شوی.»
و در عظمت جایگاه مؤلف کتاب ذکر این نقل از رهبر معظّم انقلاب به نظر کفایت می‌کند: «من از ایشان (امام خمینی رضوان الله علیه) پرسیدم که شما درس مرحوم حاج میرزا جواد آقا را درک کردید یا نه؟
ایشان گفتند که نه، افسوس، افسوس، نشد.

البته در برخی کتاب‌ها می‌نویسند که امام جزو شاگردهای آ میرزا جواد آقا بودند؛ در حالی که نخیر، قطعاً ایشان نبودند. ایشان گفتند که آقای آ شیخ محمدعلی اراکی آمد من را دو جلسه برد درس ایشان. ظاهراً شبهای جمعه جلسه داشتند. ایشان گفتند دو جلسه رفتم، اما نپسندیدم. می‌گفتند آن وقت‌ها ذهن ما پر بود از آن حرف‌ها. یعنی همان حرف‌های عرفان نظری. امام در سن هشتاد و چند سالگی افسوس می‌خورَد که درس آ میرزا جواد آقا نرفته؛ با اینکه ایشان شاگرد و مرید و عاشق مرحوم شاه‌آبادی بوده.»

همان‌طور که اجسام و مکان‌ها دارای ویژگی‌های خاصی هستند (چه به لحاظ مادی و چه به خصوص به لحاظ معنوی)، زمان‌ها نیز اینگونه‌اند و هر زمانی ظرفیت و ویژگی‌های خاص خود را دارد؛ از میان زمان‌ها، از حیث استعداد و فراهم بودن زمینه برای بازگشت به سوی خدا و نزدیک شدن به آن ارحم‌الراحمین، هیچ ماهی به مانند ماه مبارک رمضان ظرفیت و استعداد ندارد. ماهی که درهای آسمان باز، شیاطین در زنجیر و رحمت و عنایت خاص الهی به بندگان حتی برای کسانی که اهل این وادی نیستند محسوس است؛ برای بهره‌ هرچه بهتر از این ماه و خاصه شب قدری که مقدرات یک سال آتی ما به آن بستگی دارد، نکات معرفتی و اعمال خاصی برگرفته از آیات و روایات معتبر، در این اثر ارزشمند ذکر شده است؛ که برای هر کس که حقیقتا طالب آشتی دوباره و عمیق‌تر با خداست، می‌تواند بسیار مفید و راهگشا باشد.

در بخشی از کتاب می‌خوانیم:
«برادرم! روایات می‌گوید:  کسی به خدا خوش‌گمان نبوده، مگر این که خداوند با همان گمان، با او رفتار کرده است.
ولی خیلی‌ها فریب خورده و بی‌مبالاتی در دین را با خوش‌گمانی به خدا اشتباه گرفته‌اند.
و اگر شیطان برای انسان چنین وانمود کند که گناه او ناشی از خوش‌گمانی او به خداست باید از او دلیل خواسته و بگوید: اگر واقعا چنین است پس چرا در مورد رزق خود خوش‌گمان نیستم - رزقی که خداوند آن را تضمین نموده و با سوگند بر آن تأکید کرده است.
و اگر به عنایت و لطف و کرم او خوش گمانی، این خوش‌گمانی به خدا، فقط مربوط به امور اخروی نیست و اگر در امور دنیایت نیز به کرم او معتقد هستی چرا وقتی اسباب رزق را از دست می‌دهی مضطرب شده و به کرم او تکیه نمی‌کنی؟ و چرا بخاطر حاجت‌های دنیوی این همه غصه خورده و اندوه‌گین می‌شوی؟
و اگر پدر پولدار و با محبتی که روزی تو را تضمین کرده بود، داشتی، به سخن او اعتماد و ضمانت او را قبول نمی‌کردی؟
آیا عنایت خدا را کمتر از لطف پدرت می‌دانی؟
یا می‌ترسی ناتوان باشد یا احتمال می‌دهی از تو دریغ کند یا باور نداری که او ارحم الراحمین، تواناترین قدرتمندان و بخشنده‌ترین بخشندگان است. (ص۲۳۸)»

برچسب‌ها

ارسال نظر

    • نظرات حاوی توهین و هرگونه نسبت ناروا به اشخاص حقیقی و حقوقی منتشر نمی‌شود.
    • نظراتی که غیر از زبان فارسی یا غیر مرتبط با خبر باشد منتشر نمی‌شود.
شما در حال ارسال پاسخ به نظر « » می‌باشید.
4 + 3 =